Doanh nghiệp vẫn tạm ngừng được khi còn hợp đồng, công nợ, hoá đơn chưa xử lý, nhưng nên dọn những thứ có thể dọn trước ngày tạm ngừng: lập đủ hoá đơn cho hàng đã giao, xử lý hoá đơn sai sót, đối chiếu công nợ, thoả thuận với khách về phần hợp đồng còn lại, và sắp xếp lại người lao động. Trong thời gian tạm ngừng, doanh nghiệp không được kinh doanh mới; nếu vẫn phải lập hoá đơn để thực hiện hợp đồng đã ký trước khi tạm ngừng thì quy định quản lý thuế lâu nay yêu cầu khai thuế cho kỳ có phát sinh đó.
Thu tiền của khách nợ từ trước, trả tiền cho nhà cung cấp, nộp thuế còn nợ trong thời gian tạm ngừng là những việc được làm vì chúng không phải hoạt động kinh doanh mới. Chỗ dễ sai là ranh giới giữa “giao nốt hợp đồng cũ” và “bán thêm”. Bài này đi qua từng loại việc còn dở.
Tạm ngừng dừng cái gì, không dừng cái gì
| Dừng | Không dừng |
|---|---|
| Ký hợp đồng mới, bán hàng mới, nhận đơn mới | Nghĩa vụ thuế đã phát sinh trước ngày tạm ngừng |
| Nghĩa vụ nộp tờ khai của kỳ tạm ngừng trọn kỳ (theo quy định) | Tiền chậm nộp của số thuế còn nợ |
| Sử dụng hoá đơn cho giao dịch mới | Việc thu nợ, trả nợ, nộp thuế |
| Hợp đồng thuê mặt bằng, thuê kho (trừ khi thoả thuận khác) | |
| Nghĩa vụ với người lao động còn hợp đồng |
Cách hiểu đơn giản: tạm ngừng là đóng cửa bán hàng, không phải đóng sổ. Sổ sách vẫn mở, tiền vẫn có thể ra vào cho những việc cũ, và nếu có hoá đơn phải lập vì hợp đồng cũ thì phải khai.
Hợp đồng đang thực hiện
Với mỗi hợp đồng còn dở, chọn một trong ba hướng trước ngày tạm ngừng:
- Giao nốt trước ngày tạm ngừng: nếu khối lượng còn lại nhỏ, dồn làm cho xong, lập hoá đơn, rồi mới tạm ngừng. Đây là cách gọn nhất.
- Thoả thuận tạm dừng hợp đồng với khách bằng phụ lục: ghi rõ thời gian dừng, phần đã giao, phần còn lại, cách xử lý tiền đã ứng trước.
- Giao nốt trong thời gian tạm ngừng: nếu không tránh được, lập hoá đơn đúng thời điểm giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ, và khai thuế cho kỳ có hoá đơn. Giữ hợp đồng gốc (ký trước ngày tạm ngừng) cùng hồ sơ để chứng minh đây là thực hiện nghĩa vụ cũ.
Không nên chọn hướng thứ tư — giao hàng mà không lập hoá đơn, đợi hoạt động lại mới lập. Thời điểm lập hoá đơn theo quy định về hoá đơn, chứng từ (Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Thông tư 91/2026/TT-BTC) gắn với thời điểm giao hàng, hoàn thành dịch vụ; lập muộn là sai thời điểm, và doanh thu bị dồn sai kỳ.
Riêng tiền khách đã ứng trước cho phần hợp đồng chưa giao: nếu thoả thuận hoàn lại, ghi rõ trong phụ lục và chuyển trả qua ngân hàng; nếu giữ lại để giao sau khi hoạt động trở lại, ghi rõ trong phụ lục thời điểm giao dự kiến. Với một số loại dịch vụ, thời điểm thu tiền trước cũng là thời điểm phải lập hoá đơn — kiểm tra quy định cho đúng loại hợp đồng của mình trước khi nhận thêm tiền ứng trong giai đoạn sắp tạm ngừng.
Hoá đơn sai sót, hàng trả lại và công nợ
- Hoá đơn sai sót còn treo (sai tên, sai mã số thuế người mua, sai số tiền): xử lý bằng điều chỉnh hoặc thay thế trước ngày tạm ngừng. Để sang thời gian tạm ngừng thì vẫn phải xử lý, nhưng rắc rối hơn vì phải khai kỳ đó.
- Hàng bán bị trả lại trong thời gian tạm ngừng: lập chứng từ theo quy định, khai giảm doanh thu ở kỳ phát sinh. Thoả thuận trước với những khách hay đổi trả để giải quyết xong trước.
- Công nợ phải thu: gửi thư đối chiếu công nợ cho khách, ghi rõ số nợ tại ngày trước tạm ngừng. Thu tiền trong thời gian tạm ngừng không phải doanh thu mới, không cần lập hoá đơn mới — hoá đơn đã lập từ khi giao hàng.
- Công nợ phải trả: nhà cung cấp gửi hoá đơn muộn cho hàng đã nhận trước ngày tạm ngừng thì vẫn nhận và lưu; cách kê khai thuế đầu vào của hoá đơn này trong thời gian tạm ngừng nên hỏi cơ quan thuế nếu số tiền lớn.
Người lao động, mặt bằng và hàng tồn
Người lao động: tạm ngừng kinh doanh không tự động chấm dứt hay tạm hoãn hợp đồng lao động. Doanh nghiệp phải thoả thuận với từng người theo Bộ luật Lao động — tạm hoãn, nghỉ không lương, chấm dứt có trợ cấp — và báo giảm với cơ quan bảo hiểm xã hội tương ứng. Nếu còn trả lương trong thời gian tạm ngừng thì vẫn khấu trừ thuế thu nhập cá nhân và vẫn phải khai cho kỳ có trả thu nhập.
Mặt bằng, kho: hợp đồng thuê vẫn chạy nếu không thoả thuận khác. Tiền thuê trả trong thời gian tạm ngừng có được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán hay không là câu hỏi nên hỏi trước, vì doanh nghiệp không có doanh thu tương ứng.
Hàng tồn kho: kiểm kê tại ngày trước tạm ngừng, lập biên bản có chữ ký. Hàng dễ hỏng, hết hạn trong thời gian tạm ngừng thì xử lý theo quy định về hàng huỷ, có biên bản. Không bán hàng tồn trong thời gian tạm ngừng — đó là kinh doanh mới. Nếu có hàng buộc phải bán gấp vì sắp hết hạn, cân nhắc lùi ngày tạm ngừng thay vì bán “lén” trong thời gian đã báo.
Ví dụ giả định: công ty phân phối tạm ngừng sáu tháng
Giả sử một công ty phân phối thiết bị văn phòng quyết định tạm ngừng từ 1/10/2026 đến 31/3/2027. Ngày 15/9, kế toán rà lại và thấy:
- Một hợp đồng giao 50 bộ bàn ghế, đã giao 30 bộ, còn 20 bộ giao dự kiến tháng 11. Công ty thoả thuận với khách: giao nốt 20 bộ trước 30/9, lập hoá đơn ngay. Không còn hợp đồng dở sang thời gian tạm ngừng.
- Ba hoá đơn tháng 8 sai tên hàng. Công ty lập hoá đơn điều chỉnh trong tháng 9.
- Khách hàng còn nợ 400 triệu đồng. Công ty gửi thư đối chiếu, thống nhất lịch trả tới tháng 12. Tiền về trong thời gian tạm ngừng chỉ là thu nợ.
- Năm nhân viên: hai người chuyển sang công ty khác của cùng chủ sở hữu, ba người thoả thuận tạm hoãn hợp đồng, báo giảm bảo hiểm từ tháng 10.
- Kho còn một lô hàng. Kiểm kê ngày 30/9, niêm phong khu vực.
Tờ khai quý III nộp bình thường trước hạn. Quý IV và quý I năm sau, công ty tạm ngừng trọn kỳ và không có hoá đơn nào phát sinh, nên không phát sinh tờ khai của các kỳ đó theo quy định. Nếu giả sử công ty buộc phải giao 20 bộ bàn ghế vào tháng 11, quý IV sẽ có tờ khai.
Dọn trước tạm ngừng: việc, ai làm, hạn
| Việc | Ai làm | Hạn |
|---|---|---|
| Liệt kê hợp đồng dở, chọn hướng cho từng hợp đồng | Giám đốc, kinh doanh | Trước ngày tạm ngừng ít nhất một tháng |
| Xử lý hoá đơn sai sót, lập hoá đơn cho hàng đã giao | Kế toán | Trước ngày tạm ngừng |
| Đối chiếu công nợ phải thu, phải trả | Kế toán | Trước ngày tạm ngừng |
| Thoả thuận với người lao động, báo giảm bảo hiểm | Nhân sự | Trước ngày tạm ngừng |
| Kiểm kê hàng tồn, tài sản | Kho, kế toán | Ngày cuối trước tạm ngừng |
| Thông báo tạm ngừng với cơ quan đăng ký kinh doanh | Doanh nghiệp | Trước ngày tạm ngừng theo thời hạn quy định |
| Tờ khai kỳ cuối trước tạm ngừng; tờ khai kỳ có phát sinh trong tạm ngừng (nếu có) | Kế toán | Hạn thường lệ của kỳ |
Thủ tục và thời hạn thông báo tạm ngừng xem thêm ở bài tạm ngừng kinh doanh: hồ sơ, thời hạn và việc thuế.
Tự kiểm tra ở đâu
- Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: trạng thái tạm ngừng và thời hạn đã được ghi nhận.
- Cổng hoá đơn điện tử: không có hoá đơn nào lập trong thời gian tạm ngừng ngoài những hoá đơn thực hiện hợp đồng cũ đã biết trước.
- Tài khoản thuế điện tử: số thuế còn nợ, danh sách tờ khai hệ thống đang chờ trong thời gian tạm ngừng.
Câu hỏi thường gặp
Trong thời gian tạm ngừng có được thu tiền khách nợ không?
Được. Thu nợ của giao dịch đã thực hiện trước khi tạm ngừng không phải hoạt động kinh doanh mới và không cần lập hoá đơn mới.
Phải giao hàng cho hợp đồng cũ trong thời gian tạm ngừng thì làm thế nào?
Lập hoá đơn đúng thời điểm giao hàng và khai thuế cho kỳ có phát sinh hoá đơn, theo quy định quản lý thuế. Giữ hợp đồng ký trước ngày tạm ngừng làm căn cứ.
Tạm ngừng có phải cho người lao động nghỉ hết không?
Không bắt buộc, nhưng doanh nghiệp phải thoả thuận với từng người theo Bộ luật Lao động. Nếu còn trả lương thì vẫn khấu trừ và khai thuế thu nhập cá nhân cho kỳ đó.
Bán thanh lý hàng tồn trong thời gian tạm ngừng có được không?
Đó là hoạt động bán hàng mới, không phù hợp với tình trạng tạm ngừng. Nếu cần thanh lý, làm trước ngày tạm ngừng hoặc thông báo hoạt động trở lại.
Hoá đơn đầu vào nhà cung cấp gửi tới trong thời gian tạm ngừng xử lý thế nào?
Nhận và lưu như bình thường nếu là hàng hoá, dịch vụ đã nhận trước ngày tạm ngừng. Cách kê khai khấu trừ trong thời gian tạm ngừng nên hỏi cơ quan thuế nếu giá trị lớn.
Còn nợ thuế có tạm ngừng được không?
Được làm thủ tục tạm ngừng, nhưng khoản nợ vẫn tính tiền chậm nộp theo ngày và các biện pháp với người nợ thuế vẫn có thể áp dụng. Nộp xong trước khi tạm ngừng là tốt nhất.
