Hộ kinh doanh bỏ thuế khoán: từ năm 2026 kê khai theo cách nào

Nghị quyết 198/2025/QH15 chấm dứt phương pháp khoán thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chậm nhất trong năm 2026. Từ đó, hộ không còn nhận thông báo một mức thuế cố định cho cả năm nữa, mà tự ghi chép doanh thu, tự khai theo kỳ và nộp thuế theo số thực tế — cách gọi chung là kê khai. Hộ có doanh thu dưới ngưỡng thì vẫn không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn cần theo dõi doanh thu để biết mình đang ở đâu so với ngưỡng.

Với nhiều chủ hộ, thay đổi lớn nhất không phải là số tiền mà là thói quen: ghi chép mỗi ngày, lập hoá đơn, nộp tờ khai đúng hạn. Phần dưới đi từ việc xác định mình thuộc nhóm nào tới lịch khai nộp, theo thứ tự nên làm.

Bước 1: xác định hộ đang ở nhóm doanh thu nào

Mọi việc sau đều phụ thuộc doanh thu năm của hộ.

Về con số: ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế trước đây là 100 triệu đồng/năm và đã được nâng trong đợt sửa luật 2024–2025. Mức hiện hành, tỷ lệ thuế theo từng ngành nghề, và ngưỡng phải dùng máy tính tiền nên tra tại văn bản đang hiệu lực — từ 1/7/2026 có Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, Thông tư 87/2026/TT-BTC, cùng các văn bản về hoá đơn (Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Nghị định 254/2026/NĐ-CP). Đừng dựa vào con số truyền miệng ở chợ.

Cách tính doanh thu năm: cộng toàn bộ tiền bán hàng, cung cấp dịch vụ của hộ, không phân biệt khách trả tiền mặt hay chuyển khoản, không trừ chi phí.

Bước 2: tài khoản thuế và cơ quan thuế quản lý

• Mã số thuế của hộ: từ 1/7/2025, cá nhân dùng số định danh cá nhân thay mã số thuế. Chủ hộ kiểm tra thông tin hộ đã đăng ký trên trang tra cứu thông tin người nộp thuế.
• Tài khoản thuế điện tử: chủ hộ đăng ký hoặc kích hoạt tài khoản để khai, nộp, tra cứu. Nhiều dịch vụ cho cá nhân có thể đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử.
• Cơ quan thuế quản lý: sau khi bỏ cấp huyện, hộ kinh doanh do thuế cơ sở quản lý. Xác định đúng thuế cơ sở phụ trách địa bàn nơi đặt cửa hàng — đây là nơi gửi thông báo, nhận hồ sơ và giải đáp.
• Tài khoản ngân hàng: nên dùng một tài khoản riêng cho kinh doanh, tách khỏi chi tiêu gia đình. Việc đối chiếu doanh thu sẽ đơn giản hơn nhiều.

Bước 3: hoá đơn và máy tính tiền

Hộ kê khai sử dụng hoá đơn điện tử khi bán hàng, cung cấp dịch vụ theo quy định. Hộ thuộc diện dùng hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền thì mỗi lần bán sinh ra một hoá đơn, dữ liệu chuyển tới cơ quan thuế.

1. Chọn đơn vị cung cấp giải pháp hoá đơn hoặc máy tính tiền có kết nối.
2. Đăng ký sử dụng hoá đơn trên cổng hoá đơn điện tử, chờ thông báo chấp nhận.
3. Khai báo danh mục hàng hoá, dịch vụ với tên rõ ràng, giá đúng.
4. Tập cho người đứng quầy thao tác lập hoá đơn ngay khi bán, không dồn cuối ngày.

Gom nhiều lần bán vào một hoá đơn để đỡ số tờ, hay bỏ bớt hoá đơn những lúc đông khách, là cách làm lệch doanh thu ngay từ gốc. Khi dữ liệu máy tính tiền, dữ liệu ngân hàng và dữ liệu tờ khai không khớp, chủ hộ là người phải giải trình.

Bước 4: sổ ghi chép và chứng từ

Kê khai đòi hỏi ghi chép. Không cần phức tạp như doanh nghiệp, nhưng phải đều đặn:

• Sổ doanh thu hằng ngày: ngày, tổng tiền bán, chia theo hình thức thu (tiền mặt, chuyển khoản, thẻ, ứng dụng giao hàng).
• Hoá đơn, chứng từ mua vào: giữ theo tháng, kể cả khi cách tính thuế hiện tại chưa dùng tới chi phí. Nếu văn bản mới cho phép hoặc yêu cầu tính theo thu nhập với một số nhóm hộ, chứng từ chi phí sẽ cần.
• Sao kê tài khoản kinh doanh hằng tháng.
• Tờ khai và chứng từ nộp thuế của từng kỳ.

Mẫu sổ và yêu cầu ghi chép cụ thể theo văn bản hướng dẫn hiện hành cho hộ kinh doanh. Cuối mỗi ngày dành mười phút ghi sổ rẻ hơn rất nhiều so với ngồi dựng lại số liệu ba tháng trước hạn nộp.

Bước 5: lịch khai, nộp — việc, ai làm, hạn

Kỳ khai theo tháng hay quý do tiêu chí trong văn bản hướng dẫn quyết định; hỏi thuế cơ sở ngay từ đầu để lịch nội bộ đúng. Những hộ có nhiều điểm bán có quy định riêng về nơi khai — đã có bài riêng trong chuyên mục này.

Những hiểu lầm hay gặp khi bỏ khoán

• “Bỏ khoán là thuế tăng.” Không hẳn. Kê khai là nộp theo doanh thu thật; hộ có mức khoán cũ cao hơn thực tế có thể nộp ít hơn, hộ có doanh thu tăng mà mức khoán không theo kịp thì nộp nhiều hơn. Điều chắc chắn là số liệu phải có căn cứ.
• “Doanh thu dưới ngưỡng thì khỏi làm gì.” Không phải nộp thuế không có nghĩa là không có nghĩa vụ thông báo, khai báo nào. Hỏi thuế cơ sở về nghĩa vụ của nhóm dưới ngưỡng.
• “Chỉ khai phần tiền chuyển khoản, tiền mặt thì thôi.” Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng. Khai thiếu phần tiền mặt là khai sai, và dữ liệu hoá đơn, máy tính tiền, ngân hàng sẽ cho thấy chỗ lệch.
• “Nhờ người quen ở phường khai giúp là xong.” Tờ khai đứng tên chủ hộ, trách nhiệm của chủ hộ. Nhờ người khai được, nhưng phải tự xem được tài khoản và số đã khai.

Có nên chuyển lên doanh nghiệp và chỗ tự kiểm tra

Nghị quyết 198/2025/QH15 cũng có chính sách khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, trong đó có miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới. Hộ có doanh thu lớn, nhiều nhân viên, bán cho khách là doanh nghiệp nên cân nhắc: doanh nghiệp đòi hỏi kế toán chặt hơn nhưng có hoá đơn giá trị gia tăng, dễ vay vốn và mở rộng. Quyết định này nên tính kỹ với người làm kế toán, không nên chuyển chỉ vì nghe có ưu đãi.

Tự kiểm tra ở ba chỗ: tài khoản thuế điện tử hoặc ứng dụng thuế trên điện thoại (danh sách tờ khai phải nộp, số đã nộp, thông báo từ thuế cơ sở); cổng hoá đơn điện tử (hoá đơn đã lập khớp sổ doanh thu); và thuế cơ sở quản lý khi có điều không rõ. Tỷ lệ thuế theo từng nhóm ngành có thể xem thêm ở phần tỷ lệ thuế hộ kinh doanh trên Thuế Suất, nhớ đối chiếu với văn bản đang hiệu lực.